Rreth autores: Unë jam Ivana Lazorova dhe jam 27 vjeçe. E konsideroj veten një person pozitiv që ndjek ëndrrat e saj dhe shijon çdo hap të udhëtimit. Kam diabet që kur isha nëntë vjeçe, por kjo kurrë nuk më ka ndalur të ndjek ëndrrat e mia dhe të shijoj jetën plotësisht. Kam përfunduar studimet me diplomë në Histori dhe Filozofi në Universitetin “Shën Kliment Ohridski” në Sofje, kam marrë një bursë Erasmus, kam punuar në një fermë në Amerikë, kam ecur i gjithë Camino-ja vetëm me insulinën në çantën time, dhe kam përfunduar maratonën “Vitosha 100”. Tani po studioj për një Master në Psikologji.
E gjithë udhëtimi i jetës njerëzore është si të vraposh në një pistë me pengesa. Për disa, pengesat janë të lehta për t’u kapërcyer, ndërsa për të tjerët ato janë më komplekse dhe të ndryshme. Kur diagnostikohemi me diabet, përballemi me sfidën e qëndrueshmërisë përballë pengesave! Ne ndryshojmë, por ndryshojmë në disiplinë, forcë vullneti dhe guxim! Mësojmë të jetojmë me diabetin, por edhe ta kontrollojmë atë!
Të jetosh me diabet
Çfarë është saktësisht diabeti?
Diabeti është një sëmundje autoimune kronike në të cilën pankreasi nuk prodhon mjaftueshëm insulinë për të kthyer ushqimin në energji, që do të thotë se insulina duhet të administrohet me injeksion (stilolaps me insulinë/pompë insuline ose ndonjë tjetër lloj medikamenti për diabetin). Ekzistojnë dy lloje diabeti: diabeti i tipit 1, i njohur edhe si diabeti juvenil, pasi shpesh diagnostikohet te fëmijët ose adoleshentët, dhe diabeti i tipit 2, i cili mund të zhvillohet më vonë në jetë dhe lidhet drejtpërdrejt me stilin e jetesës (ushtimi, dieta, pesha trupore dhe faktorë të tjerë).
Në artikullin e sotëm do të shqyrtojmë sfidat me të cilat përballen çdo ditë njerëzit me diabet. Do të ndaj përvojën time personale, pasi jetoj me diabet prej 18 vjetësh. Më është diagnostikuar diabeti në vitin 2005, kur isha nëntë vjeç.
Pas shokut fillestar për të gjithë familjen, nuk kishte shumë kohë për të humbur. Sa e vështirë që ishte, duhej të gjeja forcën për t’u përballur. Jeta e përditshme kërkon që të marrim përgjegjësi për veten! Gjatë viteve, diabeti më ka sfiduar, duke më mësuar të jem i përgjegjshëm për shëndetin tim, të ushtrohem shumë dhe të ushqehem shëndetshëm. Me ndihmën e mjekut, familjes dhe miqve, po përballoj gjithnjë e më mirë. Momentet më të vështira që përjetoj në jetën time të përditshme janë kur, pavarësisht të gjithë përpjekjeve të mia për të ushtruar, për të ngrënë si duhet dhe për të rregulluar dozën e insulinës, niveli i sheqerit në gjak mbetet i lartë. Këtu ia vlen të përmendet se duhet të merren parasysh edhe faktorë të tjerë.
Nuk duhet të harrojmë ndikimin e rëndësishëm që stresi, emocionet negative dhe tensioni i përditshëm kanë në kontrollin e sheqerit në gjak. Dhe njohja se gjithçka është nën kontroll është po aq ngushëlluese sa edhe stresuese. Është stresuese sepse ndonjëherë, kur sheqeri në gjak është i lartë, ka shumë gjasa të nisë një cikël të keq të humorit të zymtë dhe mendimeve negative. Kur isha fëmijë, unë personalisht gjithashtu ndjeja faj të madh për kontrollin tim të dobët të hemoglobinës glikatuar (një test që mat nivelet e sheqerit në gjak). Faji shpesh shoqëron një diagnozë diabeti, por në fund të fundit, për të ndryshuar gjërat për të mirë, duhet të përqendrohemi në momentin e tanishëm, të pranojmë realitetin ashtu siç është dhe të veprojmë ‘këtu dhe tani’. Gjërat janë ashtu siç janë, dhe është në dorën tonë të përmirësojmë situatën tonë aktuale. Diabeti nuk duhet në asnjë mënyrë të na ndalojë të jemi aktivë, të shijojmë jetën dhe ta jetojmë atë në maksimum.
Të jetosh me diabet
Diabeti dhe sporti
Të jetosh me diabet
Ushtrimi është një element jashtëzakonisht i rëndësishëm për të arritur një kontroll të mirë të sheqerit në gjak. Një shëtitje ditore, vizita në palestër ose forma të tjera të ushtrimit, si vallëzimi, janë mënyra për të ruajtur nivelet e sheqerit në gjak, shëndetin e përgjithshëm, tonusin dhe mirëqenien. Është e rëndësishme të rregulloni dozën e insulinës dhe marrjen e ushqimit para ushtrimit për të shmangur sheqerin e lartë në gjak (hiperglicemia) ose sheqerin e ulët në gjak (hipoglicemia). Është një ide e mirë që çdo diabetik të mbajë gjithmonë me vete diçka të ëmbël (fruta të thata, një paketë sheqeri ose ndonjë ushqim tjetër i ëmbël) për të kundërvepruar ndaj niveleve të ulëta të sheqerit në gjak, të cilat mund të jenë jashtëzakonisht të rrezikshme. Nga ana tjetër, në afat të gjatë, sheqeri i lartë në gjak ose kontrolli i dobët i diabetit mund të çojë në një sërë komplikacionesh. Aktiviteti fizik i rregullt balancon nivelet e sheqerit në gjak dhe përmirëson jo vetëm shëndetin fizik, por edhe atë psiko-emocional. Guxoj të them se aktiviteti fizik i rregullt është miku më i mirë i diabetikëve, dhe e them këtë si dikush që ka ecur rrugën e gjatë drejt Santiago de Compostelës dhe ka përfunduar garën 100-kilometërshe ‘Vitosha 100’, gjatë së cilës sheqeri në gjak nuk ka tejkaluar kurrë 5.0 mmol/L. Sfida e Caminos është e mundur edhe me insulinë, kur detyrohesh të mos dorëzohesh, pavarësisht lodhjes që e shoqëron pashmangshmërisht.
Diabeti dhe dieta
Një dietë e balancuar dhe e shëndetshme që përmban sasi të moderuara proteinash, karbohidratesh dhe yndyrnash është themeli mbi të cilin rregullojmë nivelet e sheqerit në gjak. Konsumimi i perimeve jeshile me gjethe dhe ushqimeve të pasura me fibra ndihmon në balancimin e niveleve të sheqerit në gjak. Rekomandohet përdorimi i vajit të ullirit gjatë përgatitjes së sallatave dhe vakteve, shmangia e ushqimeve me indeks glikemik të lartë, dhe vëmendje ndaj ushqimeve me indeks glikemik të ulët që nuk shkaktojnë një rritje të mprehtë të niveleve të sheqerit në gjak. Gjithashtu rekomandohet të kufizohen pijet alkoolike dhe të pihen rreth 1.5-2 litra ujë në ditë. Pirja e duhanit është një faktor rreziku për diabetin, pasi gjithashtu rrit nivelet e sheqerit në gjak dhe mund të çojë në dëmtime të padëshiruara në të ardhmen. Është thelbësore që diabetikët të monitorojnë shëndetin e tyre me teste laboratorike të rregullta dhe kontrolle mjekësore. Sot, ekzistojnë një sërë përmirësimesh për kontrollin e diabetit, si sensorë për monitorimin e vazhdueshëm të sheqerit në gjak dhe pompa insuline që furnizojnë saktë sasinë e nevojshme të insulinës.
Të jetosh me diabet
Diabeti dhe sfidat e përditshme
Të jetosh me diabet
Nuk duhet të harrojmë se, përveç që jemi diabetikë, jemi njerëz me emocionet, përvojat, punën dhe përgjegjësitë tona. E them këtë për të theksuar se shumë shpesh sfidat e përditshme me të cilat përballemi mund të ndikojnë në nivelet e sheqerit në gjak. Është e rëndësishme të marrim pushimin që na nevojitet për t’u rikthyer me energji.
Së fundi, do të doja t’u dërgoja një mesazh të gjithëve ne që jetojmë me diabet, dhe ky është: të mos kemi frikë nga diagnoza, të flasim hapur për ndjenjat tona. Po, në fillim tingëllon e frikshme, por diabeti në të vërtetë është një mundësi e jashtëzakonshme për një stil jetese më të përgjegjshëm dhe më të shëndetshëm. Ka një thënie të mrekullueshme që provat u dërgohen të guximtarëve, dhe nëse e pranojmë këtë pikëpamje, do t’i japim vetes kurajë.
Le të ndjekim rrugën e njohjes së vetes dhe të paqes së brendshme. Le të mos harrojmë të pushojmë dhe të çlodhemi nga jeta jonë e përditshme stresuese. Le të mos harrojmë të ushtrohemi dhe të shijojmë natyrën! Çfarë kohe më e mirë se vjeshta për të bërë ecje në natyrë me të dashurit tuaj dhe për të shijuar ngjyrat e bukura të natyrës!
Le të trajtojmë veten me dashuri dhe mirëkuptim! Po, ka herë kur diabeti kërkon shumë përpjekje dhe durim, por është më mirë ta konsiderojmë atë si mik e jo si armik, pasi gjithsesi do të jetojmë me të. Mund të jetosh me sukses me diabetin nëse mëson ta kontrollosh dhe nuk e lejon të marrë kontrollin e jetës tënde.
