Lodhja dhe shtimi në peshë janë dy gjendje që shpesh prekin njerëzit në botën dinamike të sotme. Lodhja, e cila mund të jetë fizike dhe mendore, është një ndjenjë e rraskapitjes dhe mungesës së energjisë, zakonisht e shkaktuar nga puna e zgjatur, gjumi i pamjaftueshëm ose stresi kronik. Ajo mund të manifestohet në mënyra të ndryshme, duke përfshirë dobësinë e muskujve, vështirësinë në përqendrim dhe irritueshmërinë e shtuar. Shkaqet kryesore të lodhjes përfshijnë gjumin e pamjaftueshëm, dietën e dobët, mungesën e aktivitetit fizik dhe stresorët e lidhur me punën dhe jetën personale.
Fitim i peshës, shpesh i lidhur me lodhjen, mund të jetë rezultat i faktorëve fiziologjikë dhe psikologjikë. Stresi dhe lodhja shpesh çojnë në zakone të pashëndetshme ushqimore dhe në ulje të aktivitetit fizik, gjë që nga ana tjetër mund të kontribuojë në shtimin e peshës. Mungesa e energjisë dhe motivimit, karakteristike e lodhjes, mund të çojë gjithashtu në ulje të aktivitetit fizik, gjë që përkeqëson problemin e shtimit në peshë. Kuptimi i shkaqeve dhe pasojave të lodhjes dhe stresit është thelbësor për gjetjen e zgjidhjes së duhur për problemin. Ja disa nga shkaqet më të zakonshme të lodhjes dhe shtimit në peshë:
Sindroma metabolike, prediabeti dhe diabeti i tipit 2 janë ngushtë të lidhura me lodhjen dhe shtimin në peshë për shkak të ndërveprimit të ndërlikuar midis proceseve biokimike dhe fiziologjike në trup. Rezistenca ndaj insulinës, karakteristike e këtyre gjendjeve, shkakton një çekuilibër në metabolizmin e glukozës dhe prish homeostazën qelizore të energjisë, gjë që mund të çojë në lodhje dhe ulje të aktivitetit fizik. Rritja e përqendrimeve të insulinës dhe hiperinsulinemia, shpesh e lidhur me prediabetin dhe diabetin e tipit 2, mund të prishin oreksin dhe metabolizmin e yndyrës, duke kontribuar në shtimin e peshës.
Përdorimi i barnave të tilla si kortikosteroidet, antihistaminikët dhe antidepresantët mund të shkaktojë shtim në peshë dhe lodhje si efekte anësore.
Shtatzënia: Gjatë shtatzënisë ndodhin ndryshime hormonale që mund të çojnë në lodhje dhe shtim në peshë. Nivelet e rritura të progesteronit, veçanërisht në tremujorin e parë, mund të shkaktojnë ndjenjë të rraskapitjes. Për më tepër, trupi natyrshëm ruan më shumë yndyrë për të mbështetur fetusin në zhvillim, gjë që kontribuon në shtimin në peshë.
Menopauza: Nivelet e luhatshme të hormoneve estrogjen dhe progesteron mund të prishin gjumin dhe metabolizmin. Kjo çon në lodhje dhe shtim në peshë, veçanërisht në zonën e barkut.
Gjendjet e shëndetit mendor: Rritja e peshës dhe lodhja mund të shkaktohen gjithashtu nga gjendje që ndikojnë në shëndetin mendor dhe gjumin, siç është depresioni. Depresioni është një gjendje e shëndetit mendor e karakterizuar nga ndjenja të vazhdueshme trishtimi, humbje shprese dhe humbje interesi në aktivitete. Lodhja është një simptomë e zakonshme e depresionit. Zakonisht shoqërohet me ndryshime në oreks dhe me rritje ose humbje peshe. Depresioni gjithashtu mund të prishë gjumin, duke përkeqësuar lodhjen.
Pagjumësia: një çrregullim i gjumit i karakterizuar nga vështirësi në bërjen gjumë ose në qëndrimin në gjumë, i cili mund të çojë në lodhje dhe shtim në peshë. Mungesa e gjumit natyrisht shkakton lodhje të përditshme, por gjithashtu mund të çojë në çrregullime të oreksit. Rregullimi i dëmtuar i oreksit çon në konsum të tepërt të ushqimit.
Hipotiroidizëm
Një nga shkaqet më të zakonshme të lodhjes ose dobësisë së përgjithshme dhe shtimit të pa shpjeguar në peshë është hipotiroidizmi. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), hipotiroidizmi është një gjendje në të cilën gjëndra tiroide nuk prodhon mjaftueshëm hormone tiroide të nevojshme për funksionimin normal të trupit. Kjo mund të çojë në një metabolizëm të ngadaltë, duke përfshirë lodhjen dhe shtimin në peshë. Shkaqet kryesore të hipotiroidizmit përfshijnë marrjen e pamjaftueshme të jodit në dietë, sëmundjet autoimune si tiroiditi i Hashimotos, terapinë me jod radioaktiv, heqjen kirurgjikale të gjëndrës tiroide dhe disa medikamente. Simptomat e tjera të hipotiroidizmit përfshijnë ndjeshmërinë ndaj të ftohtit, lëkurë dhe flokë të thatë, kapsllëk, ritëm të ngadaltë të zemrës, dhimbje dhe dobësi muskulore, çrregullime menstruale, depresion dhe strumë.
Si mund ta mbështesim më tej gjëndrën tonë tiroide?
Përveç terapisë së zëvendësimit të hormoneve, është e mundur të bëhen ndryshime të mëtejshme në zakonet dietike, aktivitetin fizik dhe suplementimin:
• Një dietë e balancuar e pasur me fruta, perime, drithëra të plota, burime proteinike me yndyrë të ulët dhe yndyra të shëndetshme.
• Aktivitet fizik i rregullt: ushtrimi mund të ndihmojë në përshpejtimin e metabolizmit, përmirësimin e niveleve të energjisë dhe lehtësimin e simptomave të lodhjes që lidhen me hipotiroidizmin. Një kombinim i ushtrimeve aerobike (p.sh., ecje, çiklizëm, not) dhe ushtrimeve për forcimin e muskujve promovon shëndetin kardiovaskular, forcën e muskujve dhe menaxhimin e peshës.
Identifikoni dhe trajtoni burimet e stresit kronik, qoftë të lidhura me punën, marrëdhëniet apo faktorë të tjerë. Nëse është e nevojshme, konsultohuni me një psikoterapist. Synoni 7-9 orë gjumë cilësor çdo natë.
• Merrni suplemente cilësore për mbështetjen e tiroides.
Një shembull i mirë është Sarita+, një produkt i krijuar posaçërisht për të mbështetur njerëzit me hipotiroidizëm. Sarita+ përmban një formulë të fuqishme me L-tirozinë, ekstrakte të ashwagandha-s dhe ginsengut, të pasuruara me zink, selen dhe vitaminë D.
L-tirozina është një aminoacid thelbësor me shumë funksione jetike. Ajo përdoret nga trupi për të prodhuar melaninën dhe hormonet e tiroides, si dhe nga truri për të prodhuar neurotransmetuesit dopaminë, epinefrinë dhe noradrenalinë. Me fjalë të tjera, L-tirozina luan një rol të rëndësishëm jo vetëm në funksionimin tuaj mendor, por edhe në metabolizmin dhe shëndetin tuaj të përgjithshëm. Me ndihmën e selenit dhe jodit, trupi përdor L-tirozinën për të sintetizuar hormonet e tiroides. L-tirozina lidhet me molekulat e jodit në një seri reaksionesh për të formuar monoiodotirozinën (MIT) ose diiodotirozinën (DIT). Pastaj, lidhja e dy molekulave DIT ose e një molekule MIT me DIT në reaksione enzimatike çon në sintezën e T4 dhe T3, përkatësisht.
Ginseng rritet në Kore, Kinë dhe Siberi. Ai konsiderohet një adaptogjen – një substancë që stimulon rezistencën e trupit ndaj faktorëve të stresit. Panax ginseng përmban shumë molekula aktive. Më të rëndësishmet quhen ginsenoside ose panaxoside. Ginseng përdoret kryesisht për të përmirësuar funksionin mendor, funksionin njohës, sistemin imunitar, si dhe gjendjet që lidhen me diabetin (metabolizmin e glukozës) dhe shëndetin e zemrës. Në një provë klinike të rastësishme, me dy grupe të verbëra dhe të kontrolluar me placebo, u hetuan efikasiteti dhe siguria e ekstraktit në kontrollin glikemik. Një total prej 63 pjesëmarrësish u ndanë në mënyrë të rastësishme në dy grupe – ekstrakt ginseng ose placebo. U vlerësuan parametrat e lidhur me metabolizmin e glukozës. U duk se ekstrakti i ginsengut kishte potencialin për të përmirësuar metabolizmin e glukozës, veçanërisht te pacientët me nivele të glukozës në agjërim mbi 110 mg/dL.
Ashwagandha është një shkurre gjithnjë e gjelbër që rritet në Indi, Lindjen e Mesme dhe në disa pjesë të Afrikës. Ajo ka një histori të gjatë përdorimi në mjekësinë tradicionale. Hipotiroidizmi subklinik, një çrregullim i tiroides pa simptoma të dukshme të mungesës së hormoneve tiroide, ndodh në 3%–8% të popullsisë botërore. Një studim prospektiv, i rastësishëm, me dy fshehtësi dhe i kontrolluar me placebo vlerësoi administrimin e ekstraktit të rrënjës së ashwagandha-s te pacientët me hipotiroidizëm subklinik. Pesëdhjetë pacientë me nivele të larta të hormonit stimulues të tiroides (TSH) në serum (4.5–10 mIU/L), të moshës 18 deri në 50 vjeç, u randomizuan në grupin e trajtimit (n = 25) ose në grupin placebo (n = 25) për një periudhë trajtimi 8-javore. Tetë javë trajtim me ashwagandha përmirësuan në mënyrë të konsiderueshme nivelet serike të TSH (p < 0.001), T3 (p = 0.0031) dhe T4 (p = 0.0096) krahasuar me placebo. Trajtimi me ashwagandha normalizoi në mënyrë të konsiderueshme indekset serike të tiroides gjatë periudhës së trajtimit tetëjavore.
Sarita+ mund të përdoret për tiroiditin e Hashimoto-s, hipotiroidizmin subklinik dhe format e tjera të hipotiroidizmit në një dozë prej një kapsule në ditë.
