Lodhja dhe depresioni – çfarë po përpiqet të na thotë trupi ynë?

Gjëja më e rëndësishme

• Lodhje dhe depresion? Kur duhet t’i kushtojmë vëmendje?

• Cilat gjendje mjekësore lidhen me lodhjen dhe depresionin?

• Kur duhet të kërkojmë ndihmë profesionale?

• Cilat simptoma tregojnë disfunksion të gjëndrës tiroide?

• Hapat që mbështesin shëndetin e tiroides dhe simptomat që rrjedhin nga disfunksioni i saj.

Epizodet e përkohshme të lodhjes dhe depresionit janë disi të pritshme në jetën tonë të ngarkuar dhe stresuese të përditshme. Kjo nuk do të thotë që duhet t’i injorojmë kur ndjehemi kështu, veçanërisht nëse ato zgjaten për një periudhë të gjatë. Lodhja dhe depresioni mund të rezultojnë nga faktorë të ndryshëm. Është e rëndësishme të dimë se cilët janë këta faktorë, në mënyrë që të dimë si të veprojmë.

Për këto simptoma, ne mund të mbështesim trupin me Sarita+. Ky produkt është projektuar posaçërisht për të përmirësuar funksionin e tiroides në hipotiroidizëm. Përbërësit e tij aktivë mbështesin prodhimin e hormoneve të tiroides. Kjo mbështet funksionimin e duhur të trupit.

Burimet e depresionit dhe lodhjes që ndonjëherë i neglizhojmë

Kur jemi të mbingarkuar me punë dhe angazhime të vazhdueshme, është e pashmangshme që të fillojmë të përjetojmë ndryshime në humor. Ndonjëherë përjetojmë edhe lodhje kronike dhe depresion. Ndonjëherë kjo është një gjendje krejtësisht normale dhe e pritshme, e përkohshme. Megjithatë, ekspertët insistojnë që t’u kushtojmë vëmendje serioze këtyre gjendjeve, pasi ato mund të kenë pasoja serioze për shëndetin tonë nëse bëhen kronike. 

Cilat janë shkaqet më të zakonshme:

• Stresi kronik. Stresi kronik mund të ketë një ndikim serioz në shëndetin fizik dhe mendor. Kur nivelet e stresit mbeten të larta për një periudhë të zgjatur, trupi mund të mbingarkohet, duke shkaktuar lodhje dhe duke kontribuar në zhvillimin e depresionit.

• Medikamentet. Disa medikamente (antidepresantë, antihistaminikë, bllokues beta dhe opioide) kanë efekte anësore si lodhje dhe depresion. Nëse dyshoni se medikamenti juaj mund të kontribuojë në këto simptoma, është e rëndësishme të diskutoni shqetësimet tuaja me mjekun tuaj. Specialistët mund të rregullojnë dozën ose të përshkruajnë një medikament alternativ që ka më pak gjasa të shkaktojë këto efekte anësore.

• Pabarazia hormonale. Ndryshimet në nivelet e hormoneve, si ato gjatë menopauzës, shtatzënisë ose një pabarazie hormonale, mund të ndikojnë në humor dhe nivelet e energjisë. Tek burrat, nivelet e reduktuara të testosteronit mund të shkaktojnë ndjenja depresioni dhe lodhje në jetën e përditshme.

• Dehidrimi. Uji luan një rol kyç në shëndetin tonë. Ai rregullon temperaturën e trupit dhe ndihmon në transportimin e lëndëve ushqyese te qelizat tona. Dehidrimi, veçanërisht gjatë muajve më të nxehtë, mund të shkaktojë lodhje, mendim të turbullt dhe ndryshime të humorit. Hidratimi i mirë është i rëndësishëm gjatë gjithë vitit.

• Mungesa e gjumit. Gjumi cilësor është thelbësor për shëndetin tonë, dhe mungesa e tij mund të ndikojë seriozisht në nivelet e energjisë dhe humorin tonë. Mungesa e gjumit nuk çon drejtpërdrejt në depresion, por rrit rrezikun për të dhe mund ta përkeqësojë atë.

Cilat sëmundje mund të shkaktojnë lodhje dhe depresion?

Simptomat si lodhja dhe depresioni shpesh janë rezultat i sëmundjeve të ndryshme. Këto gjendje janë shumë të vështira për ata që vuajnë prej tyre [1]. Zakonisht nuk mendojmë t’i lidhim lodhjen dhe depresionin me ndonjë sëmundje të veçantë. Megjithatë, është e rëndësishme të jemi të vetëdijshëm se cilat sëmundje mund t’i shkaktojnë ato, në mënyrë që të dimë çfarë të bëjmë për shëndetin tonë.

• Sëmundjet kronike. Gjendjet kronike si skleroza e shumëfishtë, fibromialgjia dhe artriti reumatoid mund të çojnë në çrregullime serioze të gjumit dhe të shkaktojnë lodhje gjatë ditës. Kjo rrit ndjeshëm rrezikun e zhvillimit të çrregullimeve depresive [2].

• Çrregullime mendore. Çrregullime mendore si çrregullimi bipolar dhe skizofrenia mund të shkaktojnë ndjenja lodhjeje dhe ndryshime në humor, mendim dhe sjellje.

•  Funksioni i dëmtuar i gjëndrës tiroide. Funksioni i dëmtuar i gjëndrës tiroide është një faktor tjetër që mund të çojë në lodhje dhe depresion. Kjo gjëndër luan një rol kyç në rregullimin e metabolizmit përmes prodhimit të hormoneve tiroide. Ndryshimet në funksionin e saj çojnë në gjendje hipotiroidizmi dhe hipertiroidizmi. Në hipotiroidizëm, për shembull, funksioni i tiroides është i reduktuar. Kjo zakonisht çon në lodhje, letargji, vështirësi në përqendrim dhe gjendje depresive.

Simptomat e funksionit të reduktuar të tiroides

Gjëndra tiroide është e përfshirë në kontrollin e shumë proceseve në trupin e njeriut. Kjo përfshin rregullimin e metabolizmit dhe prodhimin e energjisë, si dhe funksionimin e organeve të ndryshme. Kur ajo nuk funksionon si duhet, mund të shfaqen simptoma të ndryshme, si lodhje, letargji dhe vështirësi në përqendrim, humor i dobët dhe shtim në peshë. Ndonjëherë depresioni mund të jetë gjithashtu një simptomë. 

Hipotiroidizmi mund të shkaktojë rënie të flokëve, shtim në peshë, probleme me kujtesën dhe lëkurë të thatë. Simptomat si ekstremitete të ftohta dhe kapsllëk janë gjithashtu të zakonshme. Cikle menstruale të parregullta te gratë dhe një ndjenjë e vazhdueshme nervozizmi janë gjithashtu shenja të zakonshme. Hipotiroidizmi shpesh shoqërohet me lodhje që nuk mund të shpjegohet nga shkaqe të tjera. 

Njohja e këtyre simptomave mundëson diagnostikimin e hershëm dhe trajtimin e duhur. Nëse simptomat janë të vazhdueshme ose të rënda, është e rëndësishme të konsultoheni me një mjek. Mjeku do t’ju referojë për analizat e nevojshme të gjakut për të përcaktuar nivelet e hormoneve të tiroides dhe do t’ju rekomandojë trajtimin e duhur.

Kur është e rëndësishme të kërkoni ndihmë mjekësore?

Ritmi i shpejtë i jetës moderne shpesh na detyron të injorojmë simptomat e lodhjes dhe depresionit. Ne i pranojmë ato si një pjesë normale të jetës sonë. Shpesh dështojmë t’i kushtojmë vëmendje sinjaleve që na dërgon trupi ynë. Është e rëndësishme të kujtojmë se kur këto simptoma vazhdojnë, është thelbësore të kërkojmë ndihmë profesionale.

Stresi kronik, lodhja dhe depresioni mund të kontrollohen me metoda të ndryshme. Ato mund të ndahen në dy grupe kryesore: psikologjike dhe mjekësore. Qasjet psikologjike përfshijnë terapi të tilla si terapia kognitive-sjellore dhe metodat psikosomatike, të cilat janë të dobishme për gjendje si lodhja, depresioni dhe letargjia [4].

Duhet të kërkojmë ndihmë mjekësore kur këto simptoma shoqërohen me disa shenja fiziologjike. Ndryshime si kapsllëku, problemet e lëkurës dhe çështjet e peshës shpesh lidhen me hipotiroidizmin. Testet e gjakut janë mënyra më e shpejtë për të zbuluar çrregullime të mundshme në trupin tonë. Në raste të tilla, hartohet një plan trajtimi me ndihmën e një mjeku. Ai zakonisht përfshin medikamente dhe ndryshime në stilin e jetesës.

Çfarë mund të bëjmë për të përmirësuar funksionin e gjëndrës tiroide?

Gjëndra tiroide është e rëndësishme për shëndetin e përgjithshëm të trupit tonë. Ajo është gjëndra më e madhe endokrine në trup dhe është përgjegjëse për një numër funksionesh të rëndësishme. Këto përfshijnë rregullimin e metabolizmit, ruajtjen e rritjes dhe zhvillimit, si dhe balancimin e niveleve të energjisë. Funksionimi i saj i duhur kërkon kujdes të veçantë dhe masa parandaluese. 

Ekspertët na këshillojnë të ndjekim një dietë të shëndetshme, të merremi me aktivitet fizik të rregullt dhe të marrim suplemente. Këto hapa janë të rëndësishëm për funksionimin e duhur të gjëndrës tiroide.

• Ushtrime të rregullta. Ushtrimet kardio, si ecja, vrapimi ose noti, janë të dobishme për menaxhimin e simptomave të funksionit të reduktuar të tiroides, si mungesa e energjisë dhe lodhja. Ushtrimet për forcimin e muskujve janë të dobishme për përshpejtimin e metabolizmit.

• Suplementimi. Shpesh është e vështirë të marrim të gjitha mikronutrientët dhe vitaminat thelbësore që na duhen vetëm nga ushqimi. Jo të gjitha frutat dhe perimet janë të disponueshme gjatë gjithë vitit, dhe në jetën tonë të përditshme me ritëm të shpejtë, të ushqyerit me një dietë të larmishme mund të jetë një sfidë. Kjo mund të çojë në mungesa që kanë efekte negative në shëndetin tonë. Këtu hyn suplementimi. 

Përbërja e Sarita+ ndihmon në trajtimin e simptomave më të zakonshme të hipotiroidizmit, si lodhja dhe depresioni, dhe mbështet trupin në kapërcimin e këtyre sfidave. Formula e saj gjithëpërfshirëse ofron kujdes të plotë për individët me funksion të reduktuar të kësaj gjëndre jetike.

• Dieta e shëndetshme. Mineralet gjurmë, si seleni dhe zinku, janë të rëndësishme për ruajtjen e funksionit të tiroides. Ato gjenden në ushqime si ostra, produkte deti, bishtajka dhe produkte bulmetore. Ngrënia më shumë fruta dhe perime është gjithashtu e rëndësishme për shëndetin e tiroides. Për më tepër, disa fruta dhe perime kanë një efekt të provuar në gjëndrën tiroide. Spinaqi është një shembull. Ai përmban përqendrime të larta jodi dhe vitaminash A dhe K. Studimet tregojnë se konsumimi i spinaqit mund të përmirësojë funksionin e tiroides dhe të ndihmojë në ruajtjen e niveleve optimale të hormoneve tiroide. Brokoli është i pasur me acid folik dhe vitaminë C, të cilat janë gjithashtu të rëndësishme për shëndetin e tiroides. 

Një shembull i një fruti me efekt të dobishëm në gjëndrën tiroide është kajsia. Ajo është një burim i vitaminës A, e cila është e rëndësishme për funksionin e saj. Mollët janë të pasura me fibra dhe vitaminë C. Bromelaina luan një rol në ruajtjen e një gjëndre tiroide të shëndetshme. Ananasi është një burim i pasur i këtij enzimi.

Shumë ushqime të fermentuara janë gjithashtu të dobishme për shëndetin e tiroides. Ushqime si jogurti dhe perimet e fermentuara kanë një efekt pozitiv në gjëndrën tiroide. Përveç gjëndrës tiroide, ato janë gjithashtu të dobishme për shëndetin e florës së zorrëve dhe për një sistem imunitar të fortë [5].

_________________________________________________________________________

CHZV

Cila mungesë mund të shkaktojë lodhje dhe depresion?

• Ka shkaktarë të ndryshëm të lodhjes dhe depresionit, por një shkak i mundshëm mund të jetë mungesa e një mikronutrienti të caktuar. Një nga mungesat më të zakonshme që lidhen me këto simptoma është mungesa e vitaminës D. Mungesa e saj lidhet me simptoma të tilla si lodhje e pa shpjeguar, ndjenja trishtimi, gjumë i dobët dhe dobësi muskulore.

Cilat hormone të tiroides janë të rëndësishme?

• Gjëndra tiroide prodhon hormonet triiodotironinë (T3) dhe tiroksinë (T4), të cilat janë të përfshira në shumë funksione në trup. Më shpesh, testet e gjakut për shëndetin e tiroides përfshijnë matjen e niveleve të T3 dhe T4, si dhe të hormonit stimulues të tiroides (TSH). TSH nuk prodhohet nga gjëndra tiroide, por nga gjëndra pituitare, një tjetër gjëndër e vendosur në kafkë. TSH rregullon funksionet e gjëndrës tiroide dhe është treguesi më i ndjeshëm për vlerësimin e funksionit të tiroides.

Kur duhet të kërkojmë ndihmë për simptomat e lodhjes dhe depresionit?

• Nëse simptomat janë thjesht psikologjike, atëherë qasjet kognitive-sjellore dhe të tjera psikologjike mund të ndihmojnë. Nëse simptomat përfshijnë edhe ndryshime fiziologjike, si ato të lidhura me disfunksionin e tiroides, duhet të konsultoheni me një mjek.

_________________________________________________________________________

Burime:

• https://www.medicalnewstoday.com/articles/322264#complications

• https://www.cedars-sinai.org/health-library/diseases-and-conditions/s/seasonal-affective-disorder-or-sad.html

•  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK500006/

• https://magazine.medlineplus.gov/article/hypothyroidism-vs-hyperthyroidism-whats-the-difference

Referencat:

1. Malhi GS, Mann JJ. Depresioni. Lancet. 24 nëntor 2018;392(10161):2299-2312. doi: 10.1016/S0140-6736(18)31948-2. Botuar online më 2 nëntor 2018. Depresioni i rëndë është një çrregullim i zakonshëm që dëmton rëndë funksionimin psikosocial dhe redukton cilësinë e jetës. Në vitin 2008, OBSH e renditi depresionin e rëndë si shkakun e tretë kryesor të ngarkesës së sëmundjeve në mbarë botën dhe parashikoi se kjo sëmundje do të renditej e para deri në vitin 2030.1 Në praktikë, zbulimi, diagnostikimi dhe trajtimi i tij shpesh paraqesin një sfidë për klinicistët për shkak të manifestimeve të ndryshme, rrjedhës së paparashikueshme dhe prognozës, si dhe përgjigjes së ndryshueshme ndaj trajtimit.

2. Chmielewski, G., Majewski, M. S., Kuna, J., Mikiewicz, M., & Krajewska-Włodarczyk, M. (2023). Lodhja në sëmundjet inflamatore të nyjeve. International journal of molecular sciences, 24(15), 12040. https://doi.org/10.3390/ijms241512040me. Lodhja është një simptomë e zakonshme në sëmundje të ndryshme reumatike, si artriti reumatoid, artriti psoriatik dhe spondiliti ankilozues. Ajo karakterizohet si një ndjenjë subjektive, e vazhdueshme e lodhjes së përgjithshme ose rraskapitjes, e cila ndikon në cilësinë e jetës së pacientit dhe përkeqëson paaftësinë. Natyra e lodhjes është shumëplanëshe, duke përfshirë faktorë fiziologjikë, psikologjikë dhe socialë, dhe megjithëse shkaku i saktë i sëmundjeve inflamatore të nyjeve nuk është plotësisht i kuptuar, mendohet se disa faktorë kontribuojnë në zhvillimin e saj. Pavarësisht përhapjes së lartë dhe rëndësisë së saj, ky simptom shpesh nënvlerësohet në praktikën klinike.

3. Selim Shahjada, Mustari Marufa, Khan Taushik Ahmed, Kamrul-Hasan ABM. 2024. Një qasje për menaxhimin e hipotiroidizmit dhe hipertiroidizmit në Bangladesh: një sondazh kombëtar nga perspektiva e mjekëve, Frontiers in Endocrinology, 14; DOI=10.3389/fendo.2023.1322335. Ndër këto çrregullime, hipotiroidizmi, qoftë subklinik apo i dukshëm, është më i zakonshëm, veçanërisht te gratë. Hipotiroidizmi në fillim manifestohet si një rritje e përqendrimit të TSH-së në serum së bashku me përqendrime normale në serum të T4 të lirë dhe triiodotironinës (T3) (hipotiroidizëm subklinik), e ndjekur nga një ulje e përqendrimit të T4 të lirë në serum. Nga ana tjetër, anomalija kryesore biokimike në hipertiroidizëm është fillimisht një përqendrim i shtypur i TSH-së së bashku me një përqendrim normal serumor të T4 totale (hipertiroidizëm subklinik), i ndjekur nga një përqendrim i rritur serumor i T4 totale (hipertiroidizëm eksplicit).

4. Nakao, M., Shirotsuki, K., & Sugaya, N. (2021). Terapia kognitive-sjellore për menaxhimin e shëndetit mendor dhe çrregullimeve të lidhura me stresin: Përparimet e fundit në teknika dhe teknologji. BioPsychoSocial medicine, 15(1), 16. https://doi.org/10.1186/s13030-021-00219-ws. Terapia Kognitive-Sjellore (CBT) i ndihmon individët të eliminojnë sjelljet shmangëse dhe sjelljet kërkuese sigurie që pengojnë vetëkorrigjimin e besimeve të gabuara, duke lehtësuar kështu menaxhimin e stresit për të reduktuar çrregullimet e lidhura me stresin dhe për të përmirësuar shëndetin mendor. Ky rishikim vlerësoi efikasitetin e TKB-së në kushte stresuese te popullatat klinike dhe të përgjithshme dhe identifikoi përparimet e fundit në teknikat e lidhura me TKB-në.

5. Babiker, A., Alavi, A., Al Atawi, M. dhe Al Alwan, I. (2020). Roli i mikronutrienteve në disfunksionin e tiroides. Revista Sudaneze e Pediatrisë, 20(1), 13–19. https://doi.org/10.24911/SJP.106-1587138942. Hormoni i tiroides është thelbësor për rritjen dhe zhvillimin normal të fëmijëve. Ushqyerja lidhet ngushtë me disfunksionin e gjëndrës tiroide për shkak të një devijimi nga fiziologjia normale e gjëndrës. Jodi, komponenti kryesor i hormoneve të tiroides (T3 dhe T4), është i pamjaftueshëm, dhe mungesa e tij është një nga shkaqet më të zakonshme të hipotiroidizmit te fëmijët dhe të rriturit në mbarë botën. Mikroelementë të tjerë, si perimet nga familja Brassicaceae (perime kryqëzuese), mileti perlë, produktet e sojës dhe kasava, gjithashtu lidhen me shkakimin e disfunksionit të tiroides. Faktorët mjedisorë, konkretisht ndotja e ujit me goitrogjenë, gjithashtu mund të kontribuojnë në etiologjinë e strumës në disa zona endemike. Rekomandimet ushqimore dhe shmangia e marrjes së tepërt të goitrogjenëve në dietë janë pjesë e udhëzimeve për sigurinë ushqimore që duhet të vendosen, veçanërisht në zonat endemike.