Dr Mariela Bozhilova është një neurologe e njohur. Ajo u diplomua në Universitetin Mjekësor të Sofjes në vitin 1994 dhe përfundoi specializimin në neurologji në vitin 2000. Gjatë karrierës së saj profesionale, Dr Bozhilova ka përmirësuar vazhdimisht aftësitë e saj duke marrë pjesë në shumë kurse të specializuara mjekësore, si në Bullgari ashtu edhe jashtë saj.
Ajo është anëtare aktive e Shoqatës Bullgare të Neurologjisë, Shoqatës Bullgare për Çrregullimet e Lëvizjes dhe Shoqatës Bullgare për Neuro-sonologji dhe Hemodinamikë Cerebrale. Ajo specializohet në neuro-sonologji, gjë që i mundëson asaj të përdorë metodat më të avancuara për diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve cerebrovaskulare.
Në praktikën e saj, Dr Bojilova punon me teknologji që mundësojnë një gamë të gjerë hetimesh për kushte të ndryshme. Ajo përdor metoda që lejojnë diagnostikim të hershëm të shpejtë, jo-invaziv dhe të saktë të rrjedhës cerebrale të gjakut dhe pranisë së pllakave aterosklerotike.
Në intervistën e sotme me Dr Mariela Bozhilova, do të diskutojmë temën jashtëzakonisht të rëndësishme të kujtesës dhe mënyrën si ta ruajmë atë ndërsa plakemi. Kujtesa është një komponent kyç i cilësisë së jetës dhe shëndetit kognitiv, por mund të fillojë të dobësohet me kalimin e moshës. Do të shqyrtojmë sëmundjet më të zakonshme që ndikojnë në kujtesë, si t’i njohim dhe cilat shenja duhet të na alarmojnë. Dr. Bozhilova do të ndajë përvojën dhe njohuritë e saj për të na ndihmuar të kuptojmë se si mund të mbajmë mendjet tona të mprehta dhe aktive, pavarësisht moshës.
Tabletat më të mira për kujtesën
Dr Bojilova, a mund të shpjegoni shkurtimisht se si funksionon truri i njeriut dhe, më konkretisht, si krijon dhe ruan kujtimet?
Tabletat më të mira për kujtesën
Truri i njeriut është një organ kompleks dhe shumë i organizuar, i përbërë nga miliarda qeliza nervore të quajtura neurone. Këto neurone komunikojnë me njëra-tjetrën përmes sinjaleve elektrokimike që transmetohen përmes sinapseve – hapësirave të vogla midis qelizave. Memoria formohet kur neuronet krijojnë lidhje të reja ose forcojnë ato ekzistuese.
Truri krijon dhe ruan kujtesën përmes tre proceseve kryesore: kodimin, ruajtjen dhe rikthimin. Kodimi është procesi përmes të cilit informacioni i marrë nga shqisat tona konvertohet në sinjale që truri mund t’i “kuptojë.” Ky informacion së pari kalon përmes hipokampit (një strukturë në tru) i cili ndihmon në konvertimin e kujtesës afatshkurtër në kujtesë afatgjatë.
Ruajtja e memories ndodh në pjesë të ndryshme të trurit, dhe memoria afatgjatë ruhet në korteksin cerebral. Kur kemi nevojë të mbajmë diçka mend, truri rikthen informacionin nga vendi ku është ruajtur. Kjo mund të jetë më e lehtë ose më e vështirë në varësi të asaj se sa shpesh e përdorim atë informacion dhe sa të forta janë lidhjet midis neuroneve të trurit.
Ndërsa plakemi, këto procese mund të ndryshojnë dhe të çojnë në vështirësi në kujtesë. Megjithatë, me ushtrime të përshtatshme mund të ruajmë dhe madje të përmirësojmë kujtesën tonë.
Cilat janë çrregullimet më të zakonshme të kujtesës?
Sëmundjet më të zakonshme të lidhura me kujtesën janë sëmundja e Alzheimerit, demenca vaskulare dhe forma të tjera të demencës. Sëmundja e Alzheimerit është forma më e zakonshme. Diagnostikimi bëhet përmes një ekzaminimi neurologjik, testeve kognitive dhe ekzaminimeve imazherike si rezonanca magnetike (MRI) ose tomografia e kompjuterizuar (CT). Biomarkuesit ndonjëherë përdoren për konfirmim.
Dementia vaskulare shkaktohet nga çrregullime në furnizimin me gjak të trurit, zakonisht si pasojë e goditjeve në tru ose sëmundjeve vaskulare kronike. Ajo diagnostikohet përmes një ekzaminimi neurologjik, imazherisë dhe një vlerësimi të shëndetit kardiovaskular. Është e rëndësishme të kryhet një vlerësim i plotë nga një specialist dhe të përjashtohen shkaqe të tjera të mundshme të simptomave.
Cilat janë shenjat e hershme të këtyre sëmundjeve dhe si mund t’i dallojmë ato nga procesi normal i plakjes?
Shenjat e hershme të sëmundjes së Alzheimerit përfshijnë harresa të shpeshta në kujtesën afatshkurtër, vështirësi në planifikimin dhe kryerjen e detyrave të përditshme, konfuzion për kohën dhe vendin, si dhe probleme me të folurit dhe shkrimin. Ndryshe nga plakja normale, kur dikush mund të harrojë emrin e një personi që njeh ose të përjetojë një vështirësi të përkohshme në gjetjen e fjalës së duhur, në sëmundjen e Alzheimerit këto probleme janë më të theksuara dhe ndërhyjnë në aktivitetet e përditshme.
Simptomat e hershme të demencës vaskulare shpesh përfshijnë ndryshime të papritura kognitive pas një goditjeje në tru, probleme me vëmendjen dhe përqendrimin, si dhe vështirësi në organizim dhe marrjen e vendimeve. Krahasuar me plakjen normale, ku këto funksione zbehen gradualisht, te demenca vaskulare ndryshimet janë më të theksuara dhe lidhen me çrregullime të qarkullimit.
Disa forma të tjera të demencës shoqërohen gjithashtu me ndryshime drastike në personalitet dhe sjellje. Disa pacientë mund të përjetojnë halucinacione vizuale ose ndryshime motorike. Përsëri, ndryshimi kryesor krahasuar me plakjen normale është se këto ndryshime nuk ndodhin gradualisht, por të gjitha njëherësh dhe janë shumë më të theksuara.
Çfarë masash parandaluese do të rekomandonit?
Ka disa masa parandaluese të rëndësishme që do t’i rekomandoja për të ruajtur kujtesën ndërsa plakemi. Së pari dhe më kryesorja, një stil jetese i shëndetshëm është thelbësor. Një dietë e duhur, e pasur me fruta, perime, drithëra të plota dhe yndyra të shëndetshme, ndihmon në ruajtjen e funksionit të trurit. Është e rëndësishme të mos e teproni me sheqerin dhe yndyrnat e ngopura.
Duhet t’i kushtohet vëmendje e veçantë niveleve të vitaminave dhe mineraleve në trup. Vitamina B12, për shembull, luan një rol kyç në shëndetin e sistemit nervor dhe funksioneve njohëse. Unë rekomandoj teste të rregullta të gjakut për të matur nivelet e vitaminës B12, veçanërisht te të moshuarit. Nëse nivelet e vitaminës B12 janë të ulëta, mund të nevojiten suplemente shtesë ose ndryshime në dietë për të siguruar një marrje të mjaftueshme të këtij ushqyesi të rëndësishëm.
Unë shpesh rekomandoj produkte të caktuara me efekte të provuara tek pacientët e mi. Një prej tyre është Selenogin Super, i cili është i përshtatshëm për mbështetjen e funksionit të trurit. Përveçse rrit qëndrueshmërinë e qelizave nervore, ky produkt gjithashtu përmirëson qarkullimin e gjakut në tru. Këto efekte janë jashtëzakonisht të dobishme për kujdesin e trurit tonë dhe ruajtjen e kujtesës.
Aktivitet fizik është gjithashtu i rëndësishëm për aktivitetin e trurit. Ushtrimet e rregullta, madje edhe ato të moderuara si ecja, përmirësojnë qarkullimin e gjakut dhe mbështesin shëndetin e trurit. Stimulimi i synuar i trurit është gjithashtu një masë e rëndësishme. Kjo mund të arrihet përmes leximit, zgjidhjes së fjalëkryqeve, mësimit të aftësive të reja ose angazhimit në hobi. Menaxhimi i stresit është gjithashtu thelbësor, pasi stresi kronik mund të ketë një efekt negativ në funksionin e trurit.
Një aspekt tjetër i rëndësishëm është kontakti social. Ai stimulon aktivitetin e trurit dhe ndihmon në parandalimin e rënies kognitive. Takimet e rregullta me miqtë dhe familjen, si dhe pjesëmarrja në klube ose aktivitete grupore, mund të përmirësojnë ndjeshëm shëndetin mendor.
A ka ndonjë përparim në kuptimin dhe trajtimin e çrregullimeve të lidhura me kujtesën?
Në vitet e fundit ka pasur përparim të konsiderueshëm në kuptimin dhe trajtimin e çrregullimeve të lidhura me kujtesën. Hulumtimet shkencore në fushën e neurologjisë kanë çuar në një kuptim më të mirë të mekanizmave pas sëmundjeve si sëmundja e Alzheimerit, demenca vaskulare dhe forma të tjera të demencës. Zhvillimi i metodave të reja diagnostike mundëson zbulim më të hershëm dhe më të saktë të këtyre sëmundjeve, me teknologjitë e imazherisë si MRI dhe PET që identifikojnë ndryshimet në tru para se të shfaqen simptomat.
Në fushën e trajtimit po zhvillohen ilaçe të reja që synojnë ngadalësimin e përparimit të sëmundjeve dhe madje edhe kthimin mbrapsht të efekteve të tyre. Për më tepër, qasjet jo-farmakologjike si rehabilitimi kognitiv dhe ndryshimet në stilin e jetesës luajnë gjithashtu një rol të rëndësishëm. Selenogen Super, i cili përmban përbërës aktivë me efekte të provuara shkencërisht, është një nga opsionet jo-farmakologjike.
Përparimet në kërkimet gjenetike ofrojnë mundësi të reja për qasje terapeutike të personalizuara. Megjithëse ende nuk ekziston një kurë përfundimtare, përparimi shkencor ofron shpresë të re për përmirësimin e cilësisë së jetës së pacientëve.
Tabletat më të mira për kujtesën
Çfarë problemesh të tjera të lidhura me plakjen mund të hasim përveç humbjes së kujtesës?
Ndërsa njerëzit plaken, ata mund të përballen me një gamë problemesh të tjera shëndetësore. Disa prej tyre përfshijnë një rënie të funksioneve njohëse si përqendrimi dhe kohëzgjatja e vëmendjes, një rrezik më të lartë për zhvillimin e sëmundjeve kronike si problemet kardiovaskulare dhe diabeti, si dhe çrregullime të ekuilibrit.
Gjithashtu, shumë njerëz fillojnë të përjetojnë vështirësi me shikimin dhe dëgjimin ndërsa plaken. Ndërsa njeriu plaket, këto shqisa dobësohen, gjë që është normale. Megjithatë, ndërsa dëgjimi përkeqësohet, simptomat e pakëndshme si tinitusi mund të bëhen më të shpeshta. Në raste të tilla, marrja përsëri e SelenoGin Super mund të jetë e dobishme. Përveç mbështetjes së funksionit kognitiv dhe qarkullimit të gjakut, ky produkt ka një efekt të provuar kundër tinitusit.
Ndryshime të ndryshme në trupat tanë dhe në kujtesën tonë janë një pjesë e pashmangshme e plakjes. Megjithatë, ne mund t’i ngadalësojmë këto procese dhe të parandalojmë shfaqjen e disa sëmundjeve nëse kujdesemi mirë për veten. Është e rëndësishme të mbajmë trupat dhe mendjet tona aktive për të ruajtur shëndetin e tyre për më gjatë.
